Corona en de opwarming, geen pauze, geen terug naar ‘het normaal’…

De pandemie vaagde wekenlang alle andere thema’s weg van de nieuwstafels.
De klimaattop van Glasgow werd uitgesteld als een klein fait divers en van opwarming was geen sprake meer.
Maar van een onverwacht stilvallen van een miljard motoren in lucht- en wegverkeer had geen klimaatactivist kunnen dromen.
Zo klaarde de luchtvervuiling op. De lentehemel zagen we nooit zo blauw en Indiërs zagen voor t’eerst hun Himalaya aan de einder.
Het aantal hartinfarcten en beroerten daalde, wat voorspelbaar is bij minder fijn stof.
En er was soms nog meer reden voor een goed gevoel.
Het politieke niveau bij ons leek niet alleen te luisteren naar de virologen en urgentisten maar ook kordaat en tijdig te handelen.
Het discours van begrotingstekorten en socio-culturele bezuinigingen verstomde en de regering kreeg zelfs volmachten na zoveel menselijke inkeer.
Ze zaaide kleine tegemoetkomingen om de groeiende onrust te beheersen.
Ons leven veranderde onverwacht en grondig en er zaten op de eerste zicht ook goede kanten aan.
De volgende weken kwam het besef terug dat elke pandemie, ook deze, een wereldramp is. Ziek worden en sterven levert geen “kansen om te grijpen” of binnenwegjes naar meer klimaatneutraal, of bekering van een regering.
Trump, Poetin, Bolsonaro en rechts-radicale regimes gingen over lijken. Zij ontkenden en wilden terug naar business as usual, nog tijdens de golf, net zoals ze aan klimaatontkenning deden.
In de meeste andere landen kon de virusspreiding afgeremd. Naargelang een hele reeks factoren tegelijk aanwezig waren, lukte dit prachtig (Vietnam, Cuba, Taiwan,…) of wat minder goed. Maar meer reden voor feesten was er niet.
Er zijn enerzijds de nefaste milieugevolgen. De CO2 in de atmosfeer piekt verder, alsof er niets was stilgevallen. De ontbossing blijkt op satellietbeelden te versnellen naar 150%. Hier toonden Indonesië, Congo en Brazilië hoe de shockdoctrine terug toesloeg.
Er zijn anderzijds het massaal werkverlies en de toename van de voedseltekorten in grote regio’s. Ze overklassen alle vorige crisissen. Een golf van nieuwe armoede en hongersnoden is bezig en de grote geldsommen die nu aangekondigd worden gaan niet rechtstreeks ingezet voor die dringendste nood of jobbehoud. Die problemen moeten maar beteren in de nasleep van het herstel in ‘de belangrijke sectoren’.
Een voorbeeldje toont al wat.
Lufthansa krijgt 9 miljard euro van de Duitse regering, zonder voorwaarden voor behoud van tewerkstelling en inkomens en met slechts 20% overheidsintrede in het beheer. De Belgische regering reserveert voor Lufthansa-Brussels Airlines enkele honderden miljoenen euro, zelfs zonder die vinger in de pap. Er viel geen onderhandelingswoord over ecologisch transport, laat staan omschakeling van de luchtvaart. Vandaag regent het ontslagen in de sector, ondanks spontane looninleveringen.
De 750 miljard euro subsidies en leningen die Ursula’s Van der Leyen bekend maakte voor de EU, ging gepaard met hoopgevende voorstellen. Maar of het concreet zal worden, zal afhangen van externe druk, publieke opinie, klimaatbeweging en sociale actie.
Zijn er op ander vlak nog lichtpunten?
We zien er enkele.
Vooreerst, de coronavirussen worden eindelijk aangepakt. SARS- en MERSvirus waren ver van het bed. Ebola was een arme-mensen- ziekte, maar COVID-19 trof de beurzen en zelfs de elites. Zwaar inzetten op corona-vaccins in overvloed is een goede zaak én gebeurt nu. Een tweede neveneffect is het naar waarde schatten van medische infrastructuur. Het zal nog een heel tijdje duren voor de bevolking mag horen van bezuinigingen in die sector.
Een tweede pluspunt is de malaise in de petroleumsector en de vermindering van fossiel verbranden. De oorlog tussen de olieproducenten draaide uit op 10% minder petroleum bovenhalen vanaf deze maand. De pandemie verergert en verlengt hun crisis door grote overschotten benzine-diesel-kerosene-gas. Gaat binnenkort de CO2-piek toch iets afbuigen? Kunnen we die malaise wat rekken? Elke ton CO2 telt.
Tenslotte, nog het meest hartverwarmend en moedgevend: als nog tijdens de lockdown zó een grote antiracisme-mobilisatie kan ontstaan door een vonk, staat dan niet evengoed het klimaatbewustzijn alom op scherp?

Geplaatst in LEEF! vandaag